Gezegenin koruyucuları
Kolombiya’nın kuzeyinde, Orta Magdalena Vadisi (MMV), dünyanın en dikkat çekici biyolojik çeşitliliğinden bazılarına ev sahipliği yapmaktadır.
Orta ve doğu And Dağları arasında uzanan bu vadi, gezegenimizin sağlığı için çok önemlidir. Ancak ormanlar, sulak alanlar ve taşkın yataklarıyla dolu bölge, zorluklarla karşı karşıya. Ormansızlaşma ve diğer insan faaliyetleri, çoğu Dünya’da başka hiçbir yerde bulunmayan benzersiz ekosistemleri tehdit ediyor. Kolombiya, dünyanın en fazla biyolojik çeşitliliğe sahip ikinci ülkesidir ve MMV’de 630’dan fazla kuş, 120 sürüngen, 120 balık, 50 amfibi, 50 memeli ve damarlı 4.000 bitki türü vardır. Aynı zamanda birçok Kuzey Amerika göçmen kuş türü için bir kışlama alanıdır.
Orman tabanından en yüksek ağaç tepesine kadar, güneş enerjisiyle çalışan kameralar ve mikrofonlar, nesli tükenmekte olan ekosistemleri izlemek ve kurtarmak için yapay zekadan yararlanıyor.
Fotoğraf: Santiago Rosado
Kolombiya’daki MMV içinde bulunan El Silencio Doğal Koruma Alanı ve Araştırma İstasyonu, Kolombiya’nın biyolojik ve kültürel mirasını korumaya adanmış kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Fundación Biodiversa Colombia’nın operasyon merkezi olarak hizmet vermektedir. Araştırma istasyonunda veya ana kampta biyologlardan oluşan bir ekip, ham ahşap ve ekranlardan oluşan yüksek bir açık hava kabininin içinde çalışarak vahşi yaşamı aktif ve pasif olarak sürekli gözlemleyip izliyor. Bir grup korucu, Koruma Alanı içinde bakım ve gözetimi içeren aktif izlemeyi gerçekleştirip küçük kamera tuzakları ve mikrofonlardan oluşan bir ağ, pasif izlemeyi kontrol ediyor.
Pasif izleme ile ilgili en büyük zorluk, kameraların ve mikrofonların topladığı büyük miktarda veriyi analiz etmektir. 2010’dan bu yana El Silencio Doğa Koruma Alanı’ndan gelen bilgiler her 40 günden 3 aya kadar toplandı ve uzmanların belirli türleri dinlemesini ve tanımlamasını gerektiren binlerce saatlik kayıtlar oluşturuldu. Ancak hepsini dinlemek imkansızdı. Kameraların ve mikrofonların çoğu uzak konumlarda olduğundan düzgün çalıştıklarından emin olmak için bunları sık sık kontrol etmek her zaman mümkün değildir ve genellikle büyük miktarda veri kaybına neden olur. Ekibin ayrıca, vahşi yaşamı gerçek zamanlı olarak görüntüleme veya dinleme imkanı bulunmuyor. Bir bitki büyüyüp kamerayı kapatırsa, kameranın pili biterse veya bir mikrofonun içine böcek kaçarsa bunu aylar boyunca kimse fark edemeyecektir.
Fundación Biodiversa Colombia Genel Müdürü Fernando Arbeláez, “Bu ekosistem hakkında daha fazla bilgi edinmek için analiz edebileceğimiz çok fazla tarihi bilgiye sahibiz. Elimizdeki verileri analiz etmek için elimizden gelenin en iyisini yapıyoruz ancak bu gerçekten zaman alıyor. Öte yandan, sesleri ve belirli türleri tanımlamak için uzmanlar gerekiyor ve bu çok karmaşık bir iş” diyor.
Ama bu artık daha iyiye doğru değişti. Çünkü Fundación Biodiversa, SPARROW Projesi’nin ilk denemesi oldu.
Biyoçeşitliliğin korunması
Project SPARROW (Güneş Enerjisiyle Çalışan Akustik ve Uzaktan Kayıt Gözlem Sistemi), gözlem yoluyla biyoçeşitliliği korumaya kendini adamış, Microsoft’un AI for Good Laboratuvarı tarafından geliştirilen, yapay zeka destekli bir bilgi işlem çözümüdür. Gezegenin en ücra köşelerinde, gerçek zamanlı olarak rapor veren küçük kameralar ve mikrofonlardan oluşan bir ağ aracılığıyla doğayı izlemenin heyecanını hayal edin. Yapay zeka ile birlikte bu araçlar, vahşi yaşamın ve tehditlerin canlı olarak algılanmasına olanak tanıyarak daha hızlı ve daha bilinçli koruma müdahaleleri sağlar.
Ana kamptaki Fundacion Biodiversa ekibi, güneş enerjisiyle çalışan ve gelişmiş sensörlerle donatılmış kamera tuzaklarından, akustik monitörlerden ve diğer çevresel dedektörlerden biyolojik çeşitlilik verilerini toplamak için SPARROW’u kullanıyor. Bu veriler, Microsoft’un düşük enerjili uç GPU’larda çalışan en gelişmiş PyTorch tabanlı vahşi yaşam yapay zeka modelleri kullanılarak işlenir. Daha sonra veriler alçak Dünya yörüngesindeki uydular aracılığıyla doğrudan buluta iletilir ve araştırmacıların nerede olurlarsa olsunlar yeni, eyleme geçirilebilir içgörülere erişmelerine olanak tanır. Bu uydu bağlantısı, aksi halde verileri fiziksel olarak uzak konumlardan toplamak zorunda kalacak araştırmacılar için hayati önem taşır.
Project SPARROW ile ilgili en heyecan verici şey, tüm bilgilere gerçek zamanlı olarak sahip olma şansıdır. Burada Koruma Alanı’nda ya da Bogota’daki evimde oturduğumda veya kelimenin tam anlamıyla dünyanın herhangi bir yerinde bulunduğumda Koruma Alanı’nda neler olduğunu görebiliriz. Bu bizim için gerçekten çok yararlı.
Gözlemi artırma
“İşimle ilgili sevdiğim şey, beni ormanın tepelerine çıkarması ve Kolombiya’yı yeni bir perspektiften görebilmem. Sadece bilimsel olarak derin değil, aynı zamanda etkili bir iş yapıyor olmamızı seviyorum.”
Susana Rodrigez-Buritica
Araştırmacı, Humboldt Küresel Sosyal Ekolojik Araştırmalar Enstitüsü
Bilimsel süper güç
“En büyük sınırlamamız, verilerimizi analiz etmek için yalnızca sabit sürelerimiz olmasıydı. Yapay zeka, bilim insanlarımıza gerçekten süper güçler getiriyor, böylece muazzam miktarda veriyi işleyebiliyorlar ve çalışmalarının en kritik kısımlarına daha fazla zaman ayırabiliyorlar.”
Pablo Arbelaez
Universidad de los Andes Yapay Zeka Merkezi’nde Doçent
Sürdürülebilir inovasyon
“SPARROW güneş enerjisiyle ve bakıma ihtiyaç duymadan sahada çalışabiliyor. Bir uydu kullanarak Azure bulutuyla iletişim kurabilmemiz bizim için bir yenilik.”
Juan Lavista Ferres
Baş Veri Bilimcisi, Microsoft AI for Good Lab
Image carousel
Fotoğraf: Santiago Rosado
Fotoğraf: Santiago Rosado
SPARROW ayrıca otomatik sınıflandırma yoluyla türleri tanımlamak için yapay zekayı kullanarak onları tanımlamaya devam eder. Zebra ve zürafa gibi hayvanlar, parmak izleri gibi farklı desenlere sahip olduğundan yapay zeka, aynı hayvanları yeniden tanımlayabilir ve araştırmacıların bu hayvanların hayatta kalma oranlarını ve popülasyonlarını ölçmelerine yardımcı olabilir. Bu canlıları ve yaşam alanlarını güvende tutmak için SPARROW, başlamakta olan orman yangınları gibi tehditleri görebiliyor ve kontrolden çıkmadan önce potansiyel tehlikeye karşı korucuları uyarıyor.
Bu çalışmanın kritik bir unsuru ölçümdür: çabaların amaçlanan etkiye ulaşıp ulaşmadığını anlamak ve iyileştirmelerin gerekli olduğu yerleri belirlemek. Habitatları restore etmek, nesli tükenmekte olan türleri korumak ve biyolojik çeşitliliğin uzun vadeli sağlığını sağlamak için çevreye ve içinde yaşayan canlılara ilişkin doğru içgörüler ölçülmelidir. Artık bu veriler her zamankinden daha hızlı bir şekilde kullanılabilir.
Araştırmacılar her gün SPARROW’dan veri alıyor ve tüm bilgi hattını değiştiriyor.
Araştırmacılar, analiz etmek ve organize etmek için sayısız saat harcamak yerine bu görevi yapay zekaya devrettiler ve böylece doğada iyi ya da kötü neler olup bittiğini anlamaları için daha fazla zaman kazandılar. Alacalı örümcek maymunu, yaprak kurbağası ve mavi gagalı ağaç tavuğu gibi nesli tükenmekte olan türleri kurtarma ve koruma çabaları, en son teknoloji ve derin topluluk katılımının bir kombinasyonu ile güçlendiriliyor.
Fundación Biodiversa Colombia ayrıca eğitim, istihdam ve sürdürülebilir kalkınma programları aracılığıyla yerel toplulukları güçlendirerek korumanın yalnızca türleri korumasını değil, aynı zamanda bölgenin kültürel ve ekolojik dokusunu da korumasını sağlıyor.
Gözler ve kulaklar yağmur ormanlarında
Magdalena Nehri’nin güneydoğusunda, nesli tükenmekte olan bir başka Güney Amerika ekosistemi olan Amazon yağmur ormanlarının puslu gölgesi uzanır. Burada, Project Guacamaya ekibindeki araştırmacılar, yemyeşil biyoçeşitliliği izlemek için kamera tuzakları ve biyoakustik kullanmalarına rağmen Fundación Biodiversa Colombia ekibinin sahip olduğu sorunların çoğuyla karşılaştılar.
2022’den 2023’e kadar Amazon, ormansızlaşma nedeniyle yaklaşık 3 milyon hektar kaybetti, bu da günde ortalama 10.000 dönüm demek. Uydu görüntüleri, kamera tuzakları ve biyoakustik, hasarı tersine çevirmeye ve önlemeye yardımcı olmak için bu karmaşık ekosistemdeki milyonlarca türü izliyor.
Guacamaya Projesi de dahil olmak üzere dünya çapında 18.000’den fazla vahşi yaşam araştırmacısı ve kuruluşu, topladıkları büyük miktarda veriyi analiz etmeye yardımcı olmak için güçlü yapay zeka modellerine güveniyor. Guacamaya, Amazon yağmur ormanlarını kurtarmak ve korumak için Humboldt Enstitüsü ve SINCHI Enstitüsü gibi kuruluşlarla ortaklaşa yürütülen bir Microsoft AI for Good Lab projesidir. Amazon’un %10’u Kolombiya’da bulunuyor ve yapay zekadaki gelişmeler ormansızlaşmayla mücadeleye, iklimi iyileştirmeye ve bu yemyeşil biyolojik ortamı zarardan korumaya yardımcı oluyor.
